missionarissen van afrika
missionnaires d’afrique

L A V I G E R I E . be

Lignes de fracture N°23 Breuklijnen

Avril - April 2009
jeudi 30 avril 2009 par J.V.

 NAVO [1] : NAAR EEN NIEUWE STRATEGIE [2]

Op 3 en 4 april vierden de staatshoofden en regeringsleiders het 60 jarig bestaan van de NAVO, in Straatsburg en in Kehl gelegen op enkele kilometers aan de overkant van de Rijn. President Obama was van de partij. Tijdens die vergadering werd een eerste stap gezet naar het uitwerken van een nieuw strategisch concept. Hier volgt een korte samenvatting van een analyse door Bernard Adam, directeur van GRIP (Groupe de recherche et d’information sur la paix et la sécurité).

De NAVO is aan vernieuwing toe. Welke betekenis heeft ze nog ? Sommigen vragen zich zelfs af of haar bestaan nog gerechtvaardigd is. De malaise is in ieder geval groot.

De organisatie werd opgericht in 1949 om het hoofd te bieden aan de « Russische bedreiging » van de USSR en zijn bondgenoten van toen, die in 1955 op hun beurt en als reactie het Pact van Varsovie oprichtten. De NAVO speelde een grote afschrikkingsrol tijdens de Koude Oorlog. Maar met de val van de muur van Berlijn in 1989 en het uiteenspatten van de USSR [3] in 1991 verloor de NAVO haar oorspronkelijke bestaansreden.

Na bijna 10 jaar discussie(moet de NAVO nog blijven bestaan ?) werd in 1999 een nieuw strategisch concept aanvaard : de vliegtuigen van de NAVO bombardeerden toen Servië, tijdens de oorlog rond Kosovo. De organisatie kwam toen tussen zonder een mandaat van Verenigde Naties te hebben gekregen en gaf als argument dat het ging om een humanitaire tussenkomst om de rechten van de Albanese bevolking van Kosovo te garanderen. Dat was de eerste offensieve militaire tussenkomst van de NAVO sinds het begin van haar bestaan, en dan nog wel in een land dat buiten het territorium van het Noord-Atlantisch Bedrag viel.

De identiteitscrisis laaide weer op toen de Verenigde Staten in 2003 Irak binnenvielen : de leden van de NAVO waren toen verdeeld over de houding die ze moesten aannemen, vermits de helft van de lidstaten – die van het "oude Europa, zei Donald Rumsfeld smalend – het niet eens was met de Amerikaanse beslissing.

Probleemvragen op de agenda van de discussie over het nieuw strategisch project

  • 1. Gemeenschappelijke veiligheid voor alle landen beogen.
    Welke wereld- beschouwing willen de lidstaten verdedigen en hoe zien zij daarin de rol van de NAVO ? Als een club van rijke landen, aangevoerd door Amerika, club die zich moet verdedigen tegen allerlei gevaren ? Dat is de Bush-lijn (en zijn powers of evil – l’axe du Mal). Of eerder in de richting die Gorbatchev insloeg toen hij een einde maakte aan de tegenstelling Oost-West ? Dan wordt het objectief het samen zoeken naar gemeenschappelijke veiligheid, ook voor de rest van de wereld. President Obama lijkt eerder in die richting te willen gaan.
  • 2. Machtsontplooing verminderen.
    Meerdere leden van de NAVO zijn actief betrokken bij de oorlogsvoering in Irak, en in Afghanistan zijn ze het allemaal : twee conflicten waarover men spreekt als « hachelijke situaties » en « impasses ». En Kosovo wordt toch ook beschouwd als het « zwart gat » van Europa. In 2006 had generaal Petraeus een nieuwe strategie gelanceerd om uit de Iraakse impasse te geraken : militaire acties afbouwen en anderzijds onderhandelingen met de gewapende tegenstanders aangaan en terzelfder tijd de reconstructie van het land in de hand werken. President Obama wil in diezelfde richting verder gaan.

    De oorlog tegen het terrorisme is trouwens tot nu toe ook maar een ramp : behalve dat men te licht omsprong met de term « terroristen » door hem te plakken op iedere groep die niet akkoord was met de Amerikaanse visie, stelt men ook vast dat het meestal zinloos was met zware wapens een onzichtbare en uiterst beweeglijke vijand te lijf te gaan.

    Deze vaststelling van « de onmacht van de militaire macht » moet de NAVO doen besluiten af te zien van een voortdurend stijgend wapenbudget. Dat zal niet gemakkelijk zijn want de druk van de wapenfabrikanten zal enorm zijn. Toen president Obama in maart de grote lijnen van zijn defensiebudget voor 2010 uiteenzette, vermeldde hij de opschorting of de afschaffing van verscheidene militaire bewapeningprogramma’s…

  • 3. Diplomatie en preventieve conflictbeheersing op de voorgrond plaatsen.
    In februari 2009, tijdens de Conferentie van Munchen, legde de Duitse Bondskanselier Angela Merkel de nadruk op « een globale benadering van de veiligheid, gekenmerkt door een vermenging van burgerlijke en militaire middelen », met het accent op de conflictpreventie.

    De vraag is dan wel of het de rol van de NAVO is die verschuiving van opdachten te bewerkstelligen. De NAVO is toch op de eerste plaats een militaire organisatie. Andere internationale of regionale instellingen zijn meer geschikt en gespecialiseerd voor dat soort werk.

  • 4. Een partnerschap scheppen tussen de Verenigde Staten, Europa en Rusland.
    Men zou kunnen beginnen met het heropstarten van de Europees-Russische Raad, die in mei 2002 werd opgericht maar al sinds enkele jaren stilgevallen is. Amerikanen en Europeanen zouden meer begrip moeten opbrengen voor Rusland, dat langzaamaan werd ingesloten door de Westerlingen sinds het einde van de jaren 90, met de uitbreiding van de NAVO in 1999 et 2004, toen tien oud-leden van de USSR lid werden. Daarna werden verschillende Amerikaanse basissen gevestigd in de onmiddellijke buurlanden van Rusland, gevolgd door een grote Amerikaanse aanwezigheid in Irak en Afghanistan, zonder dan nog te spreken van het fameuze antirakettenschild…

    Het moet dan wel gaan over een echt partnerschap, waarbij de veiligheid van elke staat wordt beoogd en een gemeenschappelijke visie wordt ontwikkeld.

    De samenwerking met Rusland is van essentieel belang. Ze is een absolute voorwaarde voor alle ontwapeningsprogramma’s, zowel wat conventionele als kernwapens betreft. En als men tot een dialoog met Iran wil komen is de bemiddeling van Rusland onontbeerlijk. En zonder de medewerking van Iran zal er ook nooit een einde komen aan het conflict tussen Palestijnen en Israëli’s.

  • 5. Evenwichtige relaties tussen de Verenigde Staten en Europa.
    Een evenwichtig partnerschap moet er komen, in plaats van het sinds oudsher heersende overwicht van de Verenigde Staten. Dat veronderstelt natuurlijk dat Europa een gemeenschappelijke visie ontwikkelt over ’buitenlandse’ politiek. Gaan de laatst toegetreden landen bereid zijn positief te reageren op een toenadering tussen de Verenigde Staten en Rusland ? Gaan de spanningen die wij tijdens de Bush-periode hebben gekend ook nog blijven nawegen bij de ’oudere’ Europese landen ?

    En toch moeten wij een nieuw soort verhouding vinden met het Amerika dat een nieuwe richting heeft ingeslagen.



[1NATO : Noord-Atlantisch Verdragsorganissatie. OTAN : Organisation du traité de l’Atlantique Nord. NATO : The North Atlantic Treaty Organization

[2Vous trouverez l’article complet, en français, sur le site : www.grip.org en cherchant Nouvelles du GRIP et ensuite, dans le numéro 1/09, OTAN : vers un nouveau concept stratégique.

[3Unie van Socialistische Sovjetrepublieken


Mots-clés

Accueil | Contact | Plan du site | | Statistiques du site | Visiteurs : 532 / 857085

Suivre la vie du site fr  Suivre la vie du site Belgique  Suivre la vie du site J.P.I.C.   ?    |    titre sites syndiques OPML   ?

Site réalisé avec SPIP 3.0.28 + AHUNTSIC

Creative Commons License